Zekât rehberi
Kim, neyden, ne kadar ve kime öder; ayetleriyle birlikte sade bir dille. Ayrıntılar mezhepler arasında farklılık gösterir: durumunuz için yerel bir âlim size yol gösterebilir.
دليل الزكاة
Kimler vermekle yükümlüdür
Müslüman
Zekât bir ibadettir; İslam’ın beş şartından biridir.
Ergen ve akıllı
Çoğu mezhep çocuğun malına da zekât gerektirir ve bunu velisi öder; Hanefî mezhebi ise gerektirmez.
Nisap miktarını aşan mal
Vadesi gelmiş borçlar düşüldükten sonra en az 85 g altın veya 595 g gümüş değerinde: bugün $11.061 veya $1.032.
Tam bir kameri yıl
Mal, bir Hicri yıl boyunca (havl) nisabın üzerinde kalmıştır. Ürünler ve madenler farklı hükümlere tabidir.
Emir
وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱرْكَعُوا۟ مَعَ ٱلرَّٰكِعِينَ٤٣
Namazı kılın, zekatı verin, rüku edenlerle birlikte rüku edin.
Al-Baqara 2:43· Diyanet İşleri
خُذْ مِنْ أَمْوَٰلِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَوٰتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ١٠٣
Mallarının bir kısmını, kendilerini temizleyip arıtacak sadaka olarak al, onlara dua et; senin duan onlar için bir güvendir. Allah işitir ve bilir.
At-Tawba 9:103· Diyanet İşleri
Neler zekâta tabidir, neler değildir
Hesaba katılır
- Evdeki nakit ve bankadaki para
- Altın ve gümüş: sikke, külçe, birikim
- Hisse senetleri, fonlar ve yatırım hesapları
- Satış değeriyle ticari mallar ve müşterilerin borçları
- Geri ödenmesini beklediğiniz alacaklar
- Biriktirdiğiniz kira geliri (mülkün kendisi değil)
Hesaba katılmaz
- Oturduğunuz ev
- Kişisel kullanımınızdaki araba, eşya ve giysiler
- İşinizde kullandığınız alet ve ekipman
- Kiraya verdiğiniz mülk (biriken geliri hesaba katılır)
- Geri alamayacağınızı düşündüğünüz alacaklar
- Düzenli takılan altın takılar: mezhepler farklı görüştedir (Hanefî mezhebi hesaba katar)
Bugünkü nisap · USD
85 g altın
gramı $130,13
$11.061
595 g gümüş
gramı $1,74
$1.032
Oran: zekâta tabi mal üzerinden 2.5%, kameri yılda bir kez.
Hesaplayıcıyı kullanın
Örnek bir hesaplama
Ekle
Çıkar
Karşılaştır
4Ver
Birikim
$18.000
Altın sikke, 20 g 22 ayar
$2.386
Vadesi gelmiş fatura
− $1.200
Zekâta tabi mal
$19.186
Nisabın üzerinde mi?
Evet, hem altın hem gümüş
Verilecek zekât (%2,5)
$479,64
Mezhepler ayrıntılarda farklı görüştedir: takılar, uzun vadeli hisseler, borçlar, emeklilik birikimleri. Bu rehber ortak noktaları verir; durumunuz için yerel bir âlim size yol gösterebilir.
Tevbe Suresi 9:60
Zekât verilen sekiz sınıf
Zekât dilediğimiz kişiye verilen bir hediye değildir: Kur’an kimlerin alabileceğini bildirir.
1. Fakirler
الفقراء
Hiçbir şeyi olmayan ya da geçimine çok az yeten kimseler.
2. Yoksullar
المساكين
Bir miktar kazancı olan ama ihtiyaçlarına yetmeyen kimseler.
3. Zekât görevlileri
العاملون عليها
Zekâtı toplamak ve dağıtmakla görevlendirilenler.
4. Kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlar
المؤلفة قلوبهم
İslam’a yeni girenler ya da İslam’a yakınlaştırılmak istenenler.
5. Köleler
في الرقاب
İnsanları kölelikten, geniş anlamda da esaretten kurtarmak.
6. Borçlular
الغارمون
Meşru ihtiyaçlar için aldıkları borcu ödeyemeyenler.
7. Allah yolunda olanlar
في سبيل الله
Âlimler bunu farklı yorumlar; bulunduğunuz yerde sorun.
8. Yolda kalmışlar
ابن السبيل
Memleketinde zengin olsa bile parasından uzak kalmış yolcu.
إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْعَٰمِلِينَ عَلَيْهَا وَٱلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَٱلْغَٰرِمِينَ وَفِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ٦٠
Zekatlar; Allah'tan bir farz olarak yoksullara, düşkünlere, onu toplayan memurlara, kalbleri Müslümanlığa ısındırılacaklara verilir; kölelerin, borçluların, Allah yolunda olanların ve yolda kalanların uğrunda sarfedilir. Allah bilendir, hakimdir.
At-Tawba 9:60· Diyanet İşleri
Zekât, anne babanız ve çocuklarınız gibi zaten bakmakla yükümlü olduğunuz kişilere verilemez. Pek çok âlim, önce kendi çevrenizde verilmesini tercih eder.
Zekât ve sadaka
| Zekât | Sadaka | |
|---|---|---|
| Hüküm | İslam’ın şartlarından biri, farz | Gönüllü, her zaman makbul |
| Miktar | Zekâta tabi malın %2,5’i | Her miktar, bir tebessüm bile |
| Ne zaman | Kameri yılda bir kez | Her zaman |
| Kimler alır | Yalnızca 9:60’ta sayılan sekiz sınıf | İhtiyacı olan herkes, her hayırlı iş |
| Aileniz | Bakmakla yükümlü olduklarınız hariç | Evet, yakın akrabalar dahil |
Zekâtınızı vermek
AllahServants zekât toplamaz ve saklamaz. Zekâtınızı şunlara verebilirsiniz:
Tanıdığınız biri
Sekiz sınıftan birine giren biri: fakir, yoksul, borçlu… Zaten bakmakla yükümlü olduğunuz anne babanız ya da çocuklarınız değil.
Mahallenizdeki cami
Pek çok cami, genel bağışlardan ayrı tutulan bir zekât fonu işletir ve bunu yerelde dağıtır.
Kayıtlı bir zekât kuruluşu
Ülkenizde kayıtlı, ayrı bir zekât fonu olan bir hayır kurumu.
Bir kuruluşa vermeden önce şunları kontrol edin:
ülkenizde hayır kurumu olarak kayıtlı olması ve hesaplarını yayımlaması
zekâtı diğer bağışlardan ayrı bir fonda tutması
zekâtı yalnızca Tevbe Suresi 9:60’ta sayılan sekiz sınıfa vermesi
zekâtınızın nerede ve ne zaman dağıtıldığını size bildirmesi
yönetim payını düşük tutması ve bu payın ne olduğunu açıklaması
Hiçbir hayır kurumunu tavsiye etmiyor, hiçbirine bağlantı vermiyoruz. Seçiminizde bir öğretmen size yardımcı olabilir: Soru-cevap bölümünde sorun.
Bu rehber fetva değil, yol göstericidir: kendi durumunuz için bir âlime danışın.